De Taalsector Nieuwsbrief 125

Zondag start het laatste seizoen van de Vlaamse politiereeks Witse met een primeur. Het zal dan de eerste keer zijn dat de VRT een tv-programma uitzendt met audiodescriptie (AD). Een vertelstem zal het detectiveverhaal gemakkelijker te volgen maken voor blinden en slechtzienden. 'Door glooiende weilanden en graanvelden rijdt een wagen met commissaris Witse achter het stuur. De massieve toren van de Halse basiliek waakt over het Pajottenland,' vertelt de stem bij de intro.

Ondanks breed, langdurig en fel protest is in Nederland per 1 januari de vergoeding voor tolk- en vertaaldiensten in de zorg afgeschaft. Patiënten die het Nederlands onvoldoende machtig zijn, moeten voortaan zelf hun eigen tolk meebrengen en de tolk uit eigen zak betalen. Tegenstanders van deze bezuinigingsmaatregel menen dat veel patiënten die niet goed Nederlands spreken van goede zorg en van naleving van patiëntenrechten verstoken zullen blijven en dat deze maatregel niet tot een besparing maar juist tot een toename van de kosten zal leiden.

Alle inwoners van Wallonië kunnen sinds kort kosteloos online Nederlands, Engels, Duits of Frans leren. De Waalse regering lanceerde vorige maand Wallangues, een online leerplatform voor iedereen die aan zijn talen wil werken. Het platform werd ontwikkeld door Altissia, de e-learningpartner van CLL (Louvain-la-Neuve). Het prijskaartje van Wallangues bedraagt 5 miljoen euro, betaald door de Waalse regering in het kader van het Marshallplan voor de herleving van de Waalse economie.

'Mijn verleden bestond uit armoede, vernedering, pesterijen en uitsluiting. Als kind van zeven moest ik in de klas op de Ezelsbank zitten. Men vond het niet de moeite om energie in mij te steken. Zo heb ik nooit goed leren lezen en schrijven. Ik miste de start en hield er een grote lees- en schrijfangst aan over.
Maar ik ben niet bij de pakken blijven zitten! Er waren altijd mensen die in mij bleven geloven. Die vriendschappen hielpen mij vooruit.
Rond mijn vijftigste vond ik eindelijk een aangepaste school waar ik als volwassene kon bijleren. Bij Leerpunt werd ik begrepen en kreeg ik veel kansen. Zo kon ik mijn angsten overwinnen. Ik oefende mijn lezen en schrijven, maar ik groeide vooral ook als mens. Ik kreeg meer vertrouwen in mijzelf.
Niet alleen op persoonlijk vlak, maar ook als werknemer en als vrijwilliger sta ik sterker in mijn schoenen. Nu durf ik nieuwe uitdagingen aan.
Mijn plaats is niet langer de ezelsbank, maar het Schrijfsalon, een creatieve groep waarin ik samen met anderen geniet van schrijven en vertellen. Ik heb mijn angst voor taal kunnen ombuigen tot een liefde voor taal. Dat maakt mij gelukkig.
In dit boek heb ik mijn levensverhaal neergeschreven. Er staan ook interviews in met mensen die ik in mijn leven tegenkwam en die soms negatief, soms positief een invloed hadden op mijn persoonlijke ontwikkeling.
Ik hoop dat ik met dit boek het taboe rond laaggeletterdheid kan doorbreken en dat ik de lezers kan aanmoedigen, elk op hun eigen manier, om meer aandacht te hebben voor dit probleem.
Ik wens u veel leesplezier.' Jan Vanderhaeghen, ambassadeur geletterdheid.

De rechtbank van eerste aanleg te Brussel heeft de gerechtelijke ontbinding uitgesproken van het Animatiecentrum voor Talen vzw / Centre d'Animation en Langues asbl.

Gaat de spellingvaardigheid van jongvolwassenen werkelijk snel bergafwaarts of is het toch maar een vermeend probleem?

Wel, wij hebben het onderzocht en wij weten het ook niet, zegt de Nederlandse Taalunie. Het probleem is dat er te weinig harde gegevens beschikbaar zijn om de vraag goed te kunnen beantwoorden. Zonder grootschalig, langlopend onderzoek kun je er eigenlijk maar weinig over zeggen. En dus bevelen wij zulk onderzoek aan. Ondertussen stellen we voor een debat te voeren over het nut en de noodzaak van correct spellen. Dat is de samenvatting van een nieuw rapport van de Nederlandse Taalunie over het (vermeende) probleem van de achteruitgang van de spellingvaardigheid.

Bureau NLDITA is van plan om op donderdag 15 december in Utrecht een 'NLDITA Winter Special' te organiseren over vertaling en lokalisatie van technische documentatie in DITA en XML. Wie interesse heeft om een korte presentatie te houden of een workshop te begeleiden, kan zich bij Bureau NLDITA melden. Centraal staan alle mogelijke aspecten van vertaling of lokalisatie van technische documentatie in de ruimste betekenis van het woord (en met betrekking tot DITA en XML uiteraard).

De tolkendiensten van de Europese instellingen worden de komende jaren met een pensioengolf geconfronteerd. Een hele generatie tolken die voor de stichtende EU-lidstaten in het Duits, Frans, Italiaans en Nederlands en ook in het Engels tolkt, is stilaan pensioengerechtigd. Om de opvolging te verzekeren lanceert het directoraat-generaal Tolken (SCIC) een wervingscampagne voor het beroep van tolk bij de EU. Het doet dat onder meer met een aantal videoclips die het beroep aantrekkelijk moeten voorstellen.

Als het aantal inzetbare tolken met de juiste universitaire graad en talencombinatie niet toeneemt, is er een groot risico op een tekort aan tolken bij de Europese instellingen, waarschuwt het directoraat-generaal Tolken.

De Vlaamse overheid moet er binnen vijf maanden voor zorgen dat drie dove leerlingen in het reguliere onderwijs gedurende minstens 70 procent van de lesuren bijstand krijgen van een tolk, op straffe van 250 euro per dag per kind. Dat oordeelt het hof van beroep van Gent in een arrest dat de bevestiging is van het vonnis in eerste aanleg, maar dat vooral een belangrijk precedent schept; de 70%-regel voor het minimale tolkurenpakket is met dit arrest voor alle dove kinderen in het horend onderwijs afgedwongen. Volgens Fevlado, de Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties, is het arrest zonder meer een mijlpaal: 'Eindelijk zullen dove kinderen en jongeren gelijke onderwijskansen krijgen!'

Op vrijdag 25 november worden tijdens het Nationaal Vertaalcongres in Amersfoort voor het eerst de ATA-prijs 'Beste vertaalbureau of vertaalafdeling', de ITV-prijs 'Beste vertaler' en de ITV-prijs 'Beste tolk' uitgereikt.

Het attest van professioneel Nederlands taalgebruik dat Franstalige treinmachinisten in België behalen, is voor de Nederlandse Spoorwegen (NS) en voor de Nederlandse verkeersinspectie niet goed genoeg om op Nederland te mogen rijden. Daarom volgt sinds dit voorjaar een mentormachinist van de NS het niveau van Franstalige NMBS-machinisten die hun kennis van het Nederlands willen bewijzen. De mentor is bevoegd om pas een 'verklaring van geen bezwaar' voor het rijden op Nederland af te leveren, wanneer hij of zij van oordeel is dat de machinist de Nederlandse taal voldoende machtig is. Bovendien kondigt de Nederlandse verkeersinspectie aan dat ze de Franstalige machinisten op de grensoverschrijdende treinverbinding Luik-Maastricht (nog) intensiever gaat controleren. Met deze maatregelen wil Nederland vermijden dat er zich gevaarlijke situaties voordoen op de lijn Luik-Maastricht. In haar jaarverslag omschrijft de Nederlandse verkeersinspectie de taalproblemen tussen Franstalige machinisten en Nederlandse treindienstleiders als 'hardnekkig'.

'Het is volstrekt onaanvaardbaar dat zo veel jongeren in Europa nog steeds niet over elementaire lees- en schrijfvaardigheid beschikken.' Dat zegt Androulla Vassiliou, Europees commissaris voor Onderwijs, cultuur, meertaligheid en jeugdzaken, naar aanleiding van de publicatie van een rapport over het leesvaardigheidsonderwijs in Europa.

Tekom, de Duitse beroepsvereniging voor technische communicatie en informatieontwikkeling, is op donderdag 16 februari voor de tweede keer een halve dag te gast bij Lessius Antwerpen. Na de tekom-roadshow van vorig jaar zetten beide partners nu een gratis tekom-event rond technische communicatie en meertalige documentatie op. Tekom wil meer voet aan de grond krijgen in België en hoopt volgend jaar met leeractiviteiten voor de professional te kunnen starten.

Van Dale Uitgevers blijft het assortiment uitbreiden. Naast de woordenboeken, de vertaaldiensten, de taalopleidingen en de grammatica’s zijn er nu ook de taalhandboeken. Te beginnen met het Van Dale Taalhandboek Nederlands onder redactie van Theo de Boer en het Van Dale Taalhandboek Engels onder redactie van Mariska Albers.

Vroeger was Van Dale een woordenboekenmaker. Twijfel over een woord? De ‘Dikke’ gaf altijd uitsluitsel. Trouwe steun en toeverlaat van menig taalprofessional. Maar vandaag is uw trouwe steun en toeverlaat misschien ook uw concurrent. Van Dale is immers ook een vertaalbureau. En een aanbieder van taalopleidingen. En een uitgever van taalhandboeken. En nu ook van grammatica’s.

En niet alleen van Nederlandse grammatica’s overigens. Van Dale lanceert een reeks van zes grammatica’s, zes talen tegelijk.

Maar de echte primeur is volgens ons dat Van Dale – in een en hetzelfde boek - de beschrijving van de grammaticaregels aanpast aan de verschillende taalniveaus van het Europees Referentiekader (ERK). Ook de voorbeeldzinnen zijn aangepast aan het ERK-niveau. De filosofie? Je moet grammatica kunnen bestuderen op het niveau dat bij je past.

Canvas, het tweede televisienet van de Vlaamse openbare omroep, lanceert een dialectenapp: Man Over Woord, naar het gelijknamige taalprogramma dat momenteel op Canvas loopt. Deze app voor iPhone, iPad en iPod Touch is een applicatie met voorbeeldzinnen in een vijftiental Vlaamse dialecten. De essentie van de app is echter dat gebruikers zelf zinnen kunnen inspreken en zo de databank tot een heuse dialectenbibliotheek kunnen laten groeien. Om de kwaliteit te bewaken zal Canvas alle inhoud die gebruikers toevoegen eerst controleren en filteren.

Canvas noemt de nieuwe dialectenapplicatie niet alleen een middel om de dialecten te vereeuwigen maar ook een survivalapp. 'Vanaf nu kan je je perfect verstaanbaar maken in elke uithoek van Vlaanderen, of je nu een verdwaalde Limburger in Antwerpen bent, dan wel een Brusselaar op bezoek in de Westhoek. Een pintje bestellen of de lokale schoonheid het hof maken: deze app doet het gewoon voor jou!'

De Europese Commissie besliste in 2009 om een wetenschappelijk onderzoek te bestellen om een beter inzicht te krijgen in het gebruik van ondertiteling op televisie en in de bioscoop in Europa. De Commissie wilde meer precies weten welk potentieel ondertiteling heeft om het leren van vreemde talen aan te moedigen en om de beheersing van vreemde talen te verbeteren. Vandaag zijn de resultaten van dit onderzoek bekend. De onderzoekers adviseren om het gebruik van ondertiteling te stimuleren.

Op 1, 2 en 3 december wordt in Brussel het startsein gegeven van het Europees Platform voor de Literaire Vertaling (PETRA - plateforme européenne pour la traduction littéraire). Het gaat om een ambitieus Europees actieplan voor de literaire vertaling. De opstart van PETRA gaat gepaard met een driedaags congres.

De Vlaamse Vereniging voor Zakelijke Communicatie (VVZC) organiseert op donderdag 24 november in Antwerpen een congres met als thema 'Communicatie: van hindernissenparcours tot succesverhaal'. Op het programma staan o.m. een lezing over communicatie bij veranderingen en workshops over e-mailmarketing, persberichten, enquêtes, sociale media en taaladvies.

Op vrijdag 18 november heeft in Leuven de vijftiende editie van de tweejaarlijkse VOV-beurs plaats, het belangrijkste evenement in Vlaanderen en Brussel voor HR- en ontwikkelingsprofessionals. De VOV-beurs is geen klassieke beurs met stands, maar met presentatiesessies, gesprekshoeken, cateringstands, zithoeken, een beursbibliotheek met documentatierekken en vakliteratuur, een netwerkcafé, een marktplein en pitchtours. Wie zijn de taalopleiders die zich dit jaar aan de ongeveer 2000 bezoekers willen voorstellen? En wat gaan ze laten zien?

Waar kan een anderstalige Nederlands oefenen buiten het leslokaal? En hoe communiceert u in het Nederlands met iemand die de taal nog niet goed begrijpt? Op donderdag 27 oktober lanceren het Huis van het Nederlands Brussel en vzw de Rand in het Vlaams Parlement het project 'Taalboulevard'.

GastroJargon is een nieuw culinair vakwoordenboek Nederlands-Frans-Engels. De auteurs zijn Rita De Sutter en Roger Van Meerbeeck. Het woordenboek verklaart en vertaalt ruim 17.000 keukentermen in drie talen.

Precies tien jaar geleden liep bij de Vlaamse Tolkentelefoon (Ba-bel) de eerste vraag naar een telefoontolk binnen. Vandaag lopen er 80 vragen per dag binnen en neemt de Vlaamse Tolkentelefoon een belangrijke plaats in het (sociaal) tolk- en vertaallandschap in.

Twitter is sinds kort volledig in het Nederlands beschikbaar. In navolging van Facebook besteedde Twitter het vertaalwerk helemaal uit aan vrijwilligers, die in het Translation Center van Twitter alle onderdelen hebben vertaald: de hele website, de helppagina's, de desktop en mobiele apps. De Nederlandse vertaling is samen met het Indonesisch de eerste die volledig gecrowdsourced is. Ze kwam in minder dan een maand tot stand.